ការសម្លាប់រង្គាលនៅក្រុងបាចូវត្រូវបានអនុវត្តដោយកងទ័ពនៃកងទ័ពកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យគឺខ្មែរក្រហមនៅថ្ងៃទី ១៨ ខែមេសាឆ្នាំ ១៩៧៧ នៅបាចូវខេត្តអានយ៉ាង(មាត់ជ្រូកកម្ពុជាក្រោម)ប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង។ ក្នុងចំណោមអ្នកដែលស្លាប់មានជនស៊ីវិល ៣.១៥៧ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់។ មានតែពីរនាក់ប៉ុណ្ណោះដែលបានរួចជីវិតពីការសម្លាប់រង្គាល។ ការវាយប្រហារគឺជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលបានជំរុញឱ្យមានការចូលលុកលុយរបស់វៀតណាមនៅកម្ពុជា។ ព្រឹត្តការណ៍នេះ ជាការលេសមួយដែលវៀតណាមអាចឈ្លានពានកម្ពុជាដោយចេញមុខបាន។ បន្ទាប់ពី មានការបះបោរក្បត់ពីសំណាក់មេដឹកនាំខ្មែរនៅបូព៌ាទិសនិងឧត្តរទិស ដោយមានសោ ភឹម បានធ្វើការដឹកនាំទ័ពសម្តៅក្រុងភ្នំពេញ ។ ក្រោយពីការចាប់សោ ភឹមបាន លោល ប៉ុល ពត ឬសាឡុត សរ បានបញ្ជាទ័ពឲ្យវាយសសម្រុកចូលទៅក្នុងទឹកដីវៀតណាម នៅពេលដែលដឹងថា វៀតណាមបានគំាទ្រដល់ចលនាបះបោរនេះ ។ យួនបានដឹងហេតុការណ៍ជាមុន ហើយក៏បានជម្លៀសប្រជាជនរបស់ចេញអស់ពីតំបន់ទាំងនោះ ចំណែកខ្មែរក្រោមដែលមានសញ្ជាតិជាខ្មែរនោះ គេមិនបានផ្តល់ដំណឹងឲ្យដឹងនោះទេ ។ កងទ័ពរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានវាយសម្រុកសម្លាប់ភាគច្រើនជាពលរដ្ឋខ្មែរក្រោមតែប៉ុណ្ណោះ។ មុននិងកងទ័ពយួនចូលឈ្លានពានស្រុកខ្មែរ ប៉ុល ពតមិនអាចកាន់កាប់តំបន់ត្រើយខាងកើតទន្លេមេគង្គ ភូមិភាគបូព៌ាបានទេ ប្រជាជនមានការរំជើបរំជួល បះបោរស្លាប់រស់ជាមួយកងឈ្លប។ មានរឿងអ្នកខ្លាំងពូកែចេញជួយអ្នកស្រុក រឿងលោកតាសក់ស( ចារបុរសយួន) ចូលមកបង្កចលាចល ក្រុមទាហានខ្មែរក្រហម បើយោធាដេញតាមក៏គេចខ្លួនបាត់រកមិនឃើញឡើយ ឯខេត្តបាត់ដំបងមានពាក្យចចាមអារាមខ្សឹបខ្សួលតគ្នាពីមាត់មួយទៅមាត់មួយថា អ្នកមានបុណ្យជិតកើតហើយ ខ្លះទៀតថាកើតហើយ តែចេញតាមឆ្អឹងជំនីម្តាយមិនដូច មនុស្សសាមញ្ញ ធម្មតាទេ ខ្លះទៀតថា ពួកយោធាប្រុងសម្លាប់ទាំងម្តាយនិងកូនតែយោធានោះត្រូវស្លាប់ខ្លួនវិញ។ នេះជាសង្រ្គាមចិត្តសាស្រ្តពួកយួន ក្រុមដែលគាំទ្រដោយវៀតណាម មានលោក ហេង សំរិនជាប្រធាន បំផុសឲ្យខ្មែរដែលមានជំនឿរង់ចាំតែអ្នកមានបុណ្យមកជួយនោះឲ្យគំាទ្រពួកគេ។ ឯការសម្លាប់ប្រជាជនភូមិភាគឧត្តរនិងបូព៌ាទិស គឺធ្វើឡើងរបៀប សាហាវ ឃោរឃៅបំផុត ប៉ុល ពតបានបញ្ជាឲ្យសម្លាប់ចោលទាំងគ្រួសារ សូម្បីអ្នកដែលមិនដឹងរឿងអ្វី ក៏ត្រូវគេអូសយកទៅសម្លាប់ចោលដែរ ធ្វើតាមសុភាសិតចិនថា ( ជម្រះស្មៅត្រូវជម្រះទាំងឬស) ។ បន្ទាប់ពីមើលឃើញរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យទន់ខ្សោយហើយរួមផ្សំនិងលេសដែលកងទ័ពខ្មែរចូលឈ្លានពានវៀតណាមផងនោះ ទើបវៀតណាមបានធ្វើការឈ្លានពានកម្ពុជាដោយចំហរតែម្តង ដែលមិនដល់ប៉ុន្មានម៉ោងផង ក៏យកបានក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី៧ មករា ឆ្នំា ១៩៧៩ ។ រួចមក វៀតណាមបានគ្រប់គ្រងស្រុកខ្មែរអស់រយៈពេលជាង ១០ ឆ្នំា ដែលបានបង្ខំឲ្យកម្ពុជាចុះសន្ធិសញ្ញាផ្សេងៗ ដើម្បីកាត់យកដែនសមុទ្រ និងដែនកោះរបស់ខ្មែរ មានដូចជា កោះសេះ និងកោះត្រល់ និងដែនសមុទ្រ ៣០០០០ គម២ របស់កម្ពុជា ។ បន្ទាប់ពីសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីស សន្ធិសញ្ញាដែលកើតមានក្នុងពេលវៀតណាមគ្រប់គ្រងកម្ពុជាត្រូវចាត់ទុកជាអសារបង់។ តែផ្ទុយទៅវិញ វៀតណាមមិនបានទម្លាក់ចោលសន្ធិសញ្ញាទាំងអស់នោះទេ សន្ធិសញ្ញាទាំងត្រូវបានលាយព្រះហស្ថលេខាបំពេញបន្ថែម កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា សីហមុនីដែលស្តេចចុងក្រោយរបស់កម្ពុជា បានប្រកាសឱ្យប្រើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមស្ដីពីបង្គោលព្រំដែនដែលកម្ពុជាបានបោះរួចចំនួន ៨៤% ជាមួយភាគីវៀតណាម។ ការចុះសន្ធិសញ្ញាបានធ្វើឲ្យកម្ពុជាបាត់បង់ដែនទឹកនិងកោះរបស់ខ្លួនជាច្រើនទៅប្រទេសវៀតណាមដែលផ្ទុយពីសកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលយើងមើលឃើញគឺគ្មានដំណោះស្រាយសម្រាប់កម្ពុជាឡើយ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលខ្មែរ ជាអ្នកប្រព្រិត្តខុសដោយខ្លួន ដូច្នេះ គ្មានបរទេសណាអាចលុកដៃក្នុងរឿងនេះបានឡើយ។
ដំណើរកម្សាន្តសិក្សាពីតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ 